عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی كاهش جرم و بزهكاری اجتماعی در ماه رمضان را وعده الهی دانست كه خداوند در آيه 183 سوره بقره تحقق آن را به مردم نويد داده است.

حجت‌الاسلام والمسلمين سعيد بهمنی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی

حجت‌الاسلام والمسلمين سعيد بهمنی، عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی در گفت‌و‌گو با خبرگزاری قرآنی ايران (ايكنا) با اشاره به آيه 183 سوره بقره كه به آيه وجوب روزه معروف است، گفت: در اين آيه آمده است «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیْكُمُ الصِّیَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذِينَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ؛ روزه بر شما مقرر شده است همان گونه كه بر كسانى كه پيش از شما [بودند] مقرر شده بود باشد كه پرهيزگارى كنيد».

مدير گروه علوم قرآن مركز فرهنگ و معارف قرآن كريم در تفسير اين آيه گفت: «لعل» در زبان عربی برای ترجّی آورده می‌شود و ترجی يعنی اميد داشتن به امری؛ وقتی اين عبارت مورد استفاده قرار می‌گيرد يعنی مابعد اين واژه محل اميدواری است و «لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ» يعنی اميد است كه شما متقی شويد.

بهمنی تصريح كرد: بنابراين تقوا از آثار روزه شمرده شده و آن روزی كه خداوند عالم روزه را برای پيشينيان ما و اديان الهی ديگر مقرر كرد بنا براين بود كه روزه سبب ايجاد تقوا شود؛ اگر به عبارت امروزی بخواهيم اين رابطه را بيان كنيم می‌توان گفت كه متغير روزه بر متغير تقوا اثر مستقيم دارد و با توجه به اينكه «تتقون» معنای جمع دارد به اين مفهوم است كه هر چه روزه‌داران در جامعه بيشتر باشند، تقوا در جامعه بيشتر می‌شود.

وی تصريح كرد: چون مخاطب آيه جمع است يعنی بر همه شما روزه واجب شد و اين نشان می‌دهد كه متغير روزه ارتباط و تأثيرگذاری مستقيمی بر متغير تقوا دارد و هر گاه يكی از آنها اتفاق بيافتد ديگری نيز رخ می‌دهد و می‌دانيم كه متغير تقوا با متغير ناهنجاری‌ها ارتباط معكوس دارد؛ وقتی تقوا بيشتر شود قدرت مقابله با ناهنجاری‌ها بيشتر شده و طبعاً ناهنجاری‌ها كاهش پيدا می‌كند و اين مسئله كه با روزه بزهكاری‌ها و جرم كاهش پيدا می‌كند در اين آيه وعده داده شده است.

بهمنی در پاسخ به سئوال خبرنگار ايكنا مبنی بر اين‌كه تأثير عبادتی مانند روزه كه بسياری آن را عبادتی فردی محسوب می‌كنند بر اجتماع چيست، اظهار كرد: جامعه را افراد تشكيل می‌دهند و هر فرد بخش و واحدی از جامعه است وقتی هر فرد روزه گرفت و تقوايش را افزايش داد، جامعه از حيث تقوا نيرومند می‌شود.

بهمنی در ادامه سخنان خود به آيه 45 سوره بقره «وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلاَةِ وَإِنَّهَا لَكَبِيرَةٌ إِلاَّ عَلَى الْخَاشِعِينَ؛ از شكيبایى و نماز يارى جوييد و به راستى اين [كار] گران است مگر بر فروتنان» اشاره و تأكيد كرد: اگر احساس كرديد توانايی انجام كاری را نداريد از صبر و صلاة كمك بگيريد و در روايات ما آمده است كه مراد از صبر در اين آيه روزه نيز است.

حجت‌الاسلام بهمنی به تفسير خاصی از آخرين آيه سوره بقره اشاره كرد و گفت: آخرين آيه سوره بقره را برخی از مفسران به گونه خاصی بيان كرده‌اند؛ در اين آيه آمده است:«لاَ یُكَلِّفُ اللّهُ نَفْسًا إِلاَّ وُسْعَهَا، خداوند هيچ كس را جز به قدر توانایى‏اش تكليف نمى‏كند»؛ در تفسير اين آيه در برخی از تفاسير آمده است خداوند كسی را مكلف نكرده مگر به اندازه توانايی‌اش و در تفسير ديگری آمده است: خداوند كسی را مكلف نكرده مگر برای توانايی‌اش، يعنی اساساً هر تكليفی از سوی خداوند برای شما وضع شده آن تكاليف تمرين توانايی شما است.

وی در تشريح سخنان خود عنوان كرد: هر تكليفی كه خداوند مقرر می‌كند برای توانمند كردن است چرا كه «وسع» به معنای توانايی است و وقتی گفته می‌شود «والله واسع» يعنی خداوند تواناست، بنابراين اگر قائل بر اين تفسير باشيم مؤيد ما خواهد بود كه روزه به ظاهر جسم را ناتوان ولی بر تقوا توانمند می‌كند و تقوا يعنی دوری از گناه‌ و ناهنجاری.

اين عضو هيئت علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی با تشبيه روزه به مايعی خالص متذكر شد: روزه مانند مايعی است كه بايد خالص باشد، روزه و هر عمل عبادی هر چه خالص‌تر باشد آثاری كه به دنبال دارد قويتر خواهد بود و اگر همراه با غفلت باشد آثارش هم ضعيف‌تر خواهد بود اما آنچه آثار روزه را می‌تواند نيرومند، متمركز و قوی كند؛ اخلاص در درون و بيرون، يعنی اخلاص در نيت و رفتار است.

وی در پاسخ به مطلب كه چگونه تقوای ماه رمضان را برای تمام سال حفظ كنيم، گفت: اگر چه روزه يك سلوك فردی دارد، ولی ما موحد هستيم و به خداوند توانا معتقديم، بايد به خداوند خوش بين باشيم چرا كه رحمت خداوند عالم بر غضب وی پيشی گرفته است و همه هستی با رحمت الهی برپا است و هر شيئی و هر حسی با رحمت الهی برپا است و اين مختص ماه رمضان نيست بلكه در ماه رمضان فوران رحمت است؛ ولی خداوند عالم هميشه است و رحمت الهی همه عالم را فرا گرفته و اين ما هستيم كه نبايد خود را از اين بارش رحمت لايزال و پيوسته محروم كنيم و ظرف‌هايمان را وارونه در مقابل باران نگه داريم.